UE i Francja podpiszą w środę umowę pożyczki w ramach SAFE; von der Leyen o porozumieniu USA–Iran i sytuacji Ukrainy
Przed rozpoczęciem szczytu G7 we francuskim Evian szefowa Komisji Europejskiej Ursula von der Leyen poinformowała w poniedziałek, że w środę Unia Europejska wraz z Francją sfinalizują podpisanie porozumienia dotyczącego pożyczki przekraczającej 15 mld euro w ramach unijnego programu SAFE. Jak podkreśliła na konferencji prasowej w Evian, „dzięki swojemu silnemu przemysłowi obronnemu” Francja odgrywa istotną rolę w europejskim systemie bezpieczeństwa, a SAFE ma wspierać państwa członkowskie w zwiększaniu potencjału obronnego, wzmacnianiu przemysłów zbrojeniowych oraz w udzielaniu pomocy Ukrainie.
Von der Leyen odniosła się również do ogłoszonego wstępnego porozumienia pomiędzy USA i Iranem, oceniając je pozytywnie. Zaznaczyła jednak, że kluczowe jest teraz jego wprowadzenie w życie; wskazała przy tym na konieczność ponownego otwarcia Cieśniny Ormuz i przywrócenia — „bez opłat” — swobody żeglugi. Jak zaznaczyła, ma to fundamentalne znaczenie zarówno dla stabilności regionu, jak i dla gospodarki światowej.
W ocenie przewodniczącej KE porozumienie powinno stać się punktem wyjścia do szerszych rozmów, a ich rezultatem ma być doprowadzenie do zakończenia irańskiego programu balistycznego. Zapytana o ewentualne cofnięcie sankcji wobec Iranu przypomniała, że restrykcje zostały wprowadzone w odpowiedzi na łamanie praw człowieka oraz rozwijanie broni masowego rażenia. Podkreśliła, że logika sankcji opiera się na realnej zmianie praktyk: dopiero wiarygodna i możliwa do zweryfikowania zmiana zachowania może stanowić podstawę do rozważania zniesienia ograniczeń.
Szefowa Komisji zwróciła też uwagę na zmianę położenia Ukrainy na tle poprzedniego spotkania G7. Wskazała, że podczas wcześniejszego szczytu, który odbywał się w Kanadzie w czerwcu 2025 roku, sytuacja Ukrainy była trudniejsza, natomiast obecnie układ na froncie wygląda inaczej. Jednocześnie — jak argumentowała — Rosja odczuwa konsekwencje sankcji nałożonych przez UE, a jej gospodarka wojenna „nigdy nie była tak słaba”. Przypominając o unijnej decyzji dotyczącej otwarcia pierwszego tzw. klastra w negocjacjach akcesyjnych z Ukrainą, zapewniła, że Ukraina zanotowała „znaczące postępy w reformach”.
Instrument SAFE to program Unii Europejskiej ukierunkowany na podniesienie poziomu obronności państw członkowskich. Łącznie przewiduje on 150 mld euro wsparcia, w tym niskooprocentowane pożyczki przeznaczone głównie na zakupy uzbrojenia, w szczególności wytwarzanego w Europie. Założeniem programu jest pomoc krajom UE w rozbudowie mocy produkcyjnych sektora obronnego, przyspieszeniu dostaw sprzętu oraz uzupełnianiu luk w zdolnościach wojskowych. W efekcie kluczowe elementy komunikatu dotyczą planowanego podpisania pożyczki z Francją w ramach SAFE, oceny wstępnego porozumienia USA–Iran oraz wskazania na zmianę sytuacji Ukrainy i wpływ sankcji na Rosję.